Archive for Czerwiec, 2011

Badania archeologiczne

Obecnie dzięki badaniom archeologicznym wiadomo, iż wzniesienie to stanowi pozostałość grodu wczesno­średniowiecznego, a pochodzące stamtąd oraz z okolicy skarby zawierały pieniądz srebrny z tego właśnie okresu. Podobnie wiele innych legend o skarbach wiąże się zapewne ze wspomnieniem jakichś znalezisk dokonywanych w przeszłości, później zaś upiększonych i powiększonych przez tradycję, która szczególnie chętnie zamienia srebro, a […]

Historia pieniądza

Historia pieniądza, chociaż stanowi odrębną specjalność nauko­wą, nie może być oczywiście traktowana w oderwaniu od cało­kształtu dziejów naszego kraju. Jest ona przecież tylko jednym z przekrojów historycznego rozwoju społeczeństwa, ukazującym przede, wszystkim zjawiska gospodarcze, ale też i polityczne, kul­turalne i obyczajowe. Przewija się ona nieustannie przez tysiąc lat naszych dziejów, może w postaci nie tak […]

Jaka data ?

Brzmi to może paradoksalnie, ale historyk nieraz powinien się wystrzegać stawiania dokładnej daty. Szczególnie oględny musi być pod tym względem badacz dziejów gospodarczych i społecz­nych. Dla niego daty roczne, zwłaszcza w okresie średniowiecz­nym, stanowią najczęściej jedynie orientacyjne wsporniki, na których buduje mniej albo bardziej przybliżoną chronologię ob­serwowanych zjawisk. Prawie nigdy data taka nie wyznacza w […]

Z rąk do rąk

Zagadnienie wewnętrznego obrotu pieniężnego na ziemiach Polski wczesnośredniowiecznej przewijało się przez wszystkie roz­działy naszej książki jako bliższe lub dalsze, ale stale zarysowujące się tło opisywanych w niej zjawisk. I nic w tym dziwnego; gdy­byśmy nie mieli go wciąż na uwadze, nie moglibyśmy w ogóle mówić o dziejach pieniądza. Teraz, na zakończenie — gdy znamy już […]

Skarbce i skarbnicy

Wiemy już z rozdziałów poprzednich, że w Polsce wczesnośred­niowiecznej głównym organizatorem gospodarki menniczej i pierw­szym użytkownikiem monet był książę, ciągnący możliwie jak najznaczniejsze zyski z wszelkich form obrotu monetarnego. Po­zostające w jego rękach zasoby kruszcowe, przebijane na monetę, o ile nie zostały przeznaczone na jakieś płatności zewnętrzne, krą­żyły po rynku krajowym i przeważnie wracały wkrótce […]

Mennice i mincerze

Utarło się mniemanie, że miejscem produkcji monety jest zawsze mennica. Pod wyrazem tym rozumiemy na ogół wyspecjalizowa­ny zakład, wyposażony w odpowiednie urządzenia i zatrudniający kwalifikowanych pracowników. Z zakładami takimi spotykamy się istotnie już bardzo wcześnie; w Polsce możemy o nich mówić od czasów Bolesława Śmiałego, gdy produkcja denarów stała się na tyle masowa, iż niezbędnie […]

Najdawniejsze polskie monety

W trudnych i nie sprzyjających warunkach powstały pierwsze monety polskie, denary, wybite na rozkaz księcia Mieszka I za­pewne w osiemdziesiątych latach X w. Warunki te staraliśmy się zobrazować w poprzednich rozdziałach; na ich tle widać wyraźnie, że trudności w zorganizowaniu od podstaw własnej produkcji menniczej polegały nie tyle na niedostatecznym jeszcze przy­gotowaniu społeczeństwa polskiego i […]

Płaty lniane

Już w uwagach wstępnych wspominaliśmy, że srebro w takiej lub innej postaci nie było wyłącznym tworzywem pieniądza wcze­snośredniowiecznego, chociaż niewątpliwie ono przede wszystkim rolę tę spełniało. Obok srebra użytkowano wówczas różnorodne zastępcze środki pieniężne, np. płatki lniane czy inne tkaniny, sól, skórki kun, wiewiórek i innych zwierząt futerkowych oraz niektóre artykuły spożywcze, jak miód i […]

Na wagę i na sztuki

Użytkownikom pieniądza kruszcowego w Polsce wczesnośrednio­wiecznej niemało kłopotu przysparzało handlowanie, czy choćby tylko określanie wartości towarów przy pomocy ówczesnych mo­net. Miały one bowiem różnorodne pochodzenie i nazwy, rozmaitą wielkość i ciężar. Jeszcze więcej trudności powodowało posługi­wanie się kawałkami srebra lanego lub ozdób, o zgoła niejedna­kowym kształcie i ciężarze. Nie trzeba uzasadniać, że w tych wa­runkach […]

Złom srebrny

W jednym z poprzednich rozdziałów opisaliśmy przykładowe, przeciętne znalezisko skarbu wczesnośredniowiecznego i stwier­dziliśmy, że obok różnorodnych monet zawierał on pewną liczbę ozdób i bryłek srebra lanego. Postawiliśmy wówczas kilka tru­dnych pytań, na które zabytki te powinny przynieść odpowiedź. Przyjrzyjmy się im teraz z bliska, nie tylko przez ciekawość historyka, ale i dla samej przyjemności, którą […]